چهاردهمين سالگرد وفات محمد هاشم زمانی شاعر آزاده و ملی کشور

 

شادروان محمد هاشم زمانی

( ١٣٠٧-١٣٨٤ هجری شمسی / ١٩٢٨-٢٠٠٥ ميلادی )

 

بيستم ماه جوزای امسال  (مطابق با دهم جون)  مصادف است با چهاردهمين سالگرد وفات محمد هاشم  زمانی  شاعر، نويسنده و شخصيت مبارز  و ملی کشور.

محمدهاشم زمانى در سال ۱۳۰۷  هجرى شمسى مطابق ۱۹۲۸ ميلادى  در کنر  افغانستان ديده بدنيا کشود. پدرش  غازى ميرزمان خان کنری، سر لشکر و فاتح جبهه چهارم  جنگ استقلال افغانستان  و يکی از نزيکترين دوستان  و حاميان اعليحضرت غازی امان الله  خان بود.  هنوز شش ماه از تولد زمانى نگذشته بود که پدرش را در يک توطئه استعمار انگليس و عمال داخلی شان که برای  سرنگونی دولت امانی  چيده شده بود، ا ز دست داد.

محمد هاشم زمانی تعليمات ابتدائی  اش را در خانه و مسجد از علمای وقت حاصل نموده و هنوز  پا به سن ۱۶  سالگی نگذاشته بود که  درسال ۱۳۲۴  شمسى از طرف  رژيم وقت با بيش از يکصد نفر از اعضای خانواده اش، چون زندانيان سياسی ديگر، بدون کدام جرم و محاکمه، به انتظاريک  سرنوشت نامعلوم به  زندان جهنمی دهمزنګ فرستاده شد.

محمد هاشم ۱۳  سال از ايام نوجوانی اش را همراه با اعضای خانواده اش در سلولهای تاريک و  نمناک زندان دهمزنګ سپری نموده و در همانجا بود که با تعدادی از زندانيان  سياسی ديگر چون خانواده  مرحوم غلام نبى خان چرخى، يعقوب خان غونډ مشر، سرحدار عبدالغفار خان، سرور جويا، داکتر محمودى، خانوادهٔ ناظر- صفر، فرقه مشر غلام نبى خان ( مشهور به چپه شاخ ) و شخصيت های ديگرمعرفى و هم صحبت  شد. او در زندان به آموختن علوم مروجه پرداخت و افتخار شاگردی و هم صحبتی  مشروطه خواه و شخصيت ملى و سياسى،  بابا عبدالعزيز الکوزى، وعلمای دينی ديگر چون  شيخ بهلول ايرانى و موﻻنا محمد اکرم کاکاخيل  نصيبش گشت .

زمانى که  در زندان به اثر امراض گوناگون و سوء  تغذی شاهد مرگ بيش از ۲۸ تن از اعضای خانواده اش بود، اولين اشعارش را در زندان سرود، مجموعهٔ اين سروده ها بعدأ  در کتاب « زندانى احساس»  جمع آوری شده و به چاپ رسيد.

ځنځير د ظلم شليږي مظلومان آزادوي

پدې ځنځير دظلم ظالمان بنديـــــــــانوي

دظلم ځنځير زنګ شه د ظالم جادو ماتيږي

اوس خونه د جادو همدا خواران ويرانوي

زمانى با خانواده اش بعد از سپری نمودن ۱۳ سال حبس سياسى،  به هرات تبعيد شده ، و تا سال  ۱۳۴۳ هجرى شمسى وانفاذ قانون اساسى جديد  برای مدت هست  سال در تبعيد داخلی بسر برد.

اشعار، مضامين و پارچه های ادبی شادروان محمد هاشم زمانى در  روزنامه ها، هفته نامه ها و مجلات انوقت وطن مانند  انيس، هيواد، اصلاح، وړانګه، سيستان، طلوع افغان، بيدار او اتفاق اسلام بنشر رسيده است .

زمانى در دهه  ديموکراسی مصروف مبارزه قلمى بوده،  و در لويه جرګه  دوره جمهوريت  داؤد خان بحيث وکيل  کنر اشتراک نمود.

محمدهاشم زمانى در اواخر سال  ۱۹۷۹ ميلادى به پشاور هجرت  نموده  و جهاد قلمى اشرا آغاز نمود.

چه افغان سره ډغــــــــرې چا وهلې

دمرګ څړيکه يې د سر نه راختلې

لړځيدلې رپيدلې کــــــــــــــــــړيدلې

په کوپـــــــــــړه د ماغزويې ساختلې

اولين اثر چاپ شده دوران جهاد زمانی « قطبي خرس»  به انگليسی  ترجمه شده و بعدأ برگدان قسمت های از آن بزبان های  فرانسوی، ايطالوی و هسپانوی  هم بنشر رسيد.

زماني در دوران  جهاد ضمن تپ و تلاش برای آزادی کشور عزيز و اشتراک در کنفرانس ها و مجالس  بين المللی به کشور های متعدد سفر کردند، و در سال ۱۹۸۷ بعد از يک حمله قلبی به امريکا آمده در شهر هيوارد،  منطقه بې ايريای سانفرانسيسکوی  ايالت  کاليفورنيا مسکن گزيد.

زمانی باوجود حمله دوم قلبی و سکته مغزی در سال  ۱۹۹۰ که منجر به فلج يکطرفه و معيوبيت فزيکی شد، تا آخرين رمق حيات  با حوادث و اوضاع افغانستان در ارتباط ماند و به فعاليت  های ادبی و فرهنگی اش ادامه داد.

مشکلاتو کې به ځان خپل امتحان کړم

په همت به هر مشکل ځان ته اسان کړم

په مجمر کې د وطن د ميني خپل به

سپيلنی د نظر دود به يې خپل ځان کړم

شادروان  محمد هاشم زماني هميشه آرزو داشتند که در صورت بهبودی نسبی حالت صحی اش به وطن برگشته و به خدمت مردم رنج ديده و عذاب کشيده اش ادامه دهد.

توره شپه اوږده د جهل سبا کيږي

دپوهنې لمـــــــر راخيږي رڼا کيږي

چرته غل- غدو بيا ځان شي پټولې

مخ د غل-غدو توريږي رسوا کيږي

آثار چاپ شدهٔ شادروان محمد هاشم زمانی عبارتند از زندانی احساس، قطبی خرس، سړی خوړه بلا، دآزادۍ مشال، روسی ښامار، دآزادۍ آرمان، خواره ګلونه، دسولې زمزمی، زخمی زړه، زندانی خاطرات، لو يه قربانی (جلد اول)، لو يه قربانی (جلد دوم) و پر زندانی خاطراتو تبصری .

شاعر، نويسنده، وشخصيت وطندوست، مبارز و مسلمان  محمد هاشم زمانی شب جمعه  دهم ماه جون ۲۰۰۵ به اثر حمله قلبی به عمر  ۷۶ سالگی داعيه اجل را لبيک گفته ازين جهان فانی چشم بست، و جنازه مطابق به وصيت شان به افغانستان انتقال و در مسکن آبائی شان  کنر بخاک سپرده شد.

زه به يم او يا به نه يم

دا خزان وطن به مې بهارستان شي زه به يم او يا به نه يم

زاغان ځی ورداخل به بلبلان شي زه به يم او يا به نه يم

اولسونه     شاته     نه ،      په    مخ    روان        وي

افغان ولس به مخکی هم روان شي زه به يم او يا به نه يم

يادشان گرامی و روان شان شاد باد!

چند آهنگ از اشعار شادروان محمد هاشم زمانی:

http://www.zamanifamily.com/Music/Ze%20shaida%20pa%20khpal%20watan%20yem.mp3

http://www.zamanifamily.com/Music/20%20Ze%20kas%20tarsam%20chera.mp3

http://www.zamanifamily.com/Music/Da-Afghanistan-watan.mp3

 (پايان)

Print Friendly, PDF & Email